Al jaren staat het papieren product onder druk van digitale alternatieven, niet alleen e-books maar ook allerlei andere digitale toepassingen da ie al dan niet online de consument vinden. En vaak hebben die vormen inderdaad voordelen en bovendien hebben niet alle papieren producten werkelijk bestaansrecht. Daarvan werd ik mezelf bewust toen ik bij een discussiegroep over e-books was aangeschoven en ik op de vraag waarom e-books beter zouden kunnen zijn dan papieren spontaan antwoordde: “Ik heb thuis zo’n 40-45 strekkende meter gevulde boekenplanken (gemiddeld 40 boeken per plank van 80cm). Hoeveel boeken wil ik daarvan persé fysiek in huis wil hebben? Maximaal een kwart van wat er staat! Het merendeel is eigenlijk inferieur geproduceerde rommel en had ik net zo goed digitaal kunnen lezen of raadplegen.”

Niettemin, ik word nog altijd makkelijk verliefd op een goed vormgegeven en met zorg geproduceerd boek waarvan de inhoud me aanspreekt. Het fysieke van een boek heeft eigenschappen waarbij een digitale uitgave niet in de buurt komt. Een boek is een uniek object dat je kunt bewaren, koesteren en beschermen. Mensen identificeren zich met boeken, je kunt aan de boekenkast aflezen wie de eigenaar nu écht is (probeer dat eens met een iPad, ik persoonlijk ga wel voor een boekenkast staan maar zie ik mezelf niet door de iPad van een ander scrollen). En een boek heeft tactiele waarde, het gevoel en zelfs de geur van het product draagt bij aan de band die een lezer ermee heeft en naarmate men het boek langer heeft wordt dat gevoel sterker. Een gelezen boek heeft niet een ezelsoor, het heeft jouw ezelsoor. Een boek kan ten slotte van tijdloze waarde worden en uitgroeien tot cultureel of historisch erfgoed. Dat zie ik bij een e-book of een YouTube video toch minder snel gebeuren., Of kunt u zich voorstellen dat er over 150 jaar verwoede verzamelaars van eerste releases van videos zijn? Een boek ontleent waarde aan het simpele gegeven tastbaar te zijn, hoe beter uitgevoerd hoe hoger de waarde.

Uiteindelijk gaat het bij boeken om “de consumptie van informatie”. En inderdaad, veel informatie ontleent geen waarde aan de verpakking en kan digitaal veel “rijker” zijn dan op papier mogelijk is. Evenzogoed zijn er boeken denkbaar waarbij de tactiliteit zozeer bijdraagt aan het leesgenot of de presentatie van de informatie dat een digitale uitgave er eenvoudig niet tegenop kan. En de enige manier om een papieren uitgave te wapenen tegen competitie door electronische uitgaves is door een boek te maken waarvoor gewoon geen digitaal equivalent is. Een boek dat de lezer in de kast wil hebben omdat het goed vormgegeven en met zorg geproduceerd is en daardoor meer is dan de content alleen, een waardevol object kortom.